MENUMENU

Stress, burn-out en veerkracht

Stress wordt door vele mensen gezien als een negatief en ongezond iets, maar dat hoeft het niet altijd te zijn. Het is namelijk een natuurlijk verschijnsel en in principe een gezonde reactie van het lichaam. Stress helpt bij het leveren van betere prestaties, maakt je alert, geconcentreerd en efficiënt. Daarnaast zorgt het er voor dat je kunt reageren op alledaagse gebeurtenissen. Iedereen heeft dus stress nodig om goed te blijven functioneren in het leven. Een te kort aan stress zorgt voor tekort aan veerkracht. Lees in deze blog meer over stress.

Negatieve stress

Stress wordt pas negatief wanneer de draaglast groter wordt dan wat een persoon aan kan: de draagkracht. Er wordt meer verwacht dan wat die persoon kan verdragen. Er is een verstoring van het evenwicht tussen wat er van een persoon wordt gevraagd in een bepaalde situatie en de middelen die een persoon heeft om daaraan te voldoen (Compernolle, 2013). Het evenwicht wordt verstoord en er ontstaat een overschot aan stress. Een overschot aan stress kan ook veroorzaakt worden door de eigenschappen van een persoon zelf, zoals bij perfectionisten en erg prestatiegerichte personen. Stress kan zich uiten op 4 verschillende manieren: lichamelijk, emotioneel, cognitief en sociaal.stress

Te veel stress

Stress is van zichzelf niet per se ongezond, maar een te veel aan stress kan wel ongezond zijn. Doordat er meer van een persoon gevraagd wordt dan deze aan kan, is de draaglast groter dan de draagkracht. Langdurige overmaat van stress kan leiden tot een burn-out. Het proces van een burn-out groeit langzamerhand. “Het is een lichamelijk proces, onder invloed van lichamelijke en psychologische stressoren en een groeiend hersteltekort” (Zweden, 2015). Door langdurige overbelasting heeft het lichaam geen tijd om zich te herstellen. Doordat het lichaam zich niet hersteld kan dit leiden tot een chronische stressconditie. Het lichaam went aan de nieuwe situatie van het lichaam waardoor de hersenen zich gaan aanpassen. Dit heeft op zijn beurt invloed op de cognitie, het gedrag en de emotie. Ook een aantal andere lichamelijke processen kunnen veranderen (spijsvertering etc.).

Om tot een daadwerkelijke burn-out te komen moet een persoon voorbij twee kantelpunten komen (Zweden, 2015). Het lichaam is het eerste onderdeel dat last krijgt van de overmaat van stress. Door uitputting en te weinig herstel verliest het lichaam energie. Als de persoon deze signalen negeert komt hij bij het 1e kantelpunt. De klachten nemen toe en de energie neemt af en dit proces gaat door. De persoon nadert het 2e kantelpunt en vervolgens wordt het emotioneel erg zwaar. De simpele dingen in het leven willen niet meer lukken. De burn-out zal langer duren naarmate een persoon het 2e kantelpunt heeft benaderd.burn out

De burn-out begint vrijwel altijd fysiek. De persoon met een burn-out kampt met een te kort aan lichamelijk onderhoudt. Er zal iets moeten veranderen om deze lichamelijke achteruitgang tegen te gaan. Dat wil niet zegen dat de persoon plotseling intensief moet gaan sporten, dit kan namelijk zorgen voor een grotere achteruitgang. Het sporten kan dan het beste gedaan worden onder professionele begeleiding.

Chronische en acute stress

Een overmaat in stress kan zowel acuut als uiteindelijk chronisch voor komen. Signalen van acute stress kunnen zijn: stokken van de ademhaling, hartslagverhoging, schrikreacties, cognitieve aannames en steun zoeken bij de sociale omgeving. Signalen van de chronische stress kunnen zijn: verhoging bloeddruk, gewichtstoename en toename bloedsuikergehalte.

Veerkracht

Het omgaan met stress wordt ook wel veerkracht genoemd. De veerkracht of stressbestendigheid is de capaciteit waarmee een persoon gezond op een stressvolle situatie kan reageren. Volgens sportpsycholoog Matthijs Kruk kun je jezelf een aantal mentale vaardigheden aanleren zodat je je emoties en gedachten onder controle kunt houden (Metro, z.j.). Ook het sociale netwerk van een persoon is een belangrijk onderdeel in de veerkracht. De sociale steun kan een persoon helpen in stressvolle situaties. Maar niet alle veerkracht is beïnvloedbaar, een deel van de veerkracht is aangeboren en dus erfelijk (Compernolle, 2013). De erfelijkheid zorgt voor de grenzen en de manier van omgaan met stress.

Door de leefstijl en gewoontes aan te passen kan een persoon zijn veerkracht vergroten. Gedragingen als roken, alcohol drinken, weinig bewegen en ongezond eten zijn van invloed op de leefstijl van een persoon. Dit zijn gedragingen waardoor het lichaam allereerst fysiek achteruit gaat, vervolgens heeft dit ook invloed op het cognitieve gedeelte. Door een gezond leefstijl aan te meten kan de veerkracht vergroot worden, waardoor de kans op een overmaat van stress voorkomen kan worden.

Omgaan met de eerste stress symptomen

In het leven zijn er 4 factoren van invloed op het gedrag: lichamelijk, emotioneel, cognitief en sociaal. Bij stress heeft elke factor invloed op de ander. Zoals in het bovenstaande stuk beschreven staat, begint stress vaak lichamelijk. Hierdoor gaat een persoon ook sociaal, cognitief en uiteindelijk ook emotioneel achteruit. Door een ademhalings- of ontspanningsoefening voor het lichaam uit te voeren, beïnvloed men automatisch de 3 andere factoren. Een ademhalingsoefening kan voor rust in het lichaam zorgen, de fysieke stress in het lichaam verdwijnt. De eerste symptomen van stress zijn vrij gemakkelijk te herkennen, door hier juist op te reageren kunnen deze symptomen behandeld worden met behulp van onder andere ademhalingsoefeningen. Meer weten over ademhalingsoefeningen? Vraag het aan onze trainers, zij kunnen u hierbij helpen!

Bronnen

- Compernolle, T. (2013). Stress: vriend en vijand. Counselling Magazine Nr 1.

- Wierts, L. (z.j.). Altijd maar weer die tegenslag voor Geesink. Metro.

- Zweden, S. (2015). Waarom duurt een burnout zo lang? Tijdschrift voor Psychotherapie 1-2015

ontwerp en ontwikkeling: refreshed